Ons eerste medaka boek is verschenen: Medaka – Het handboek voor houden en kweken, geschreven door Matthijs van der Velden, de kweker achter Medaka.nl. Vanaf november 2026 ligt de eerste druk in de webshop.
Nederlandstalig en volledig in kleur: de paperback telt 157 pagina’s en meet 15,2 × 22,9 cm. Bedoeld voor mensen die medaka houden in een kuip, een aquarium of een tuinvijver, van beginner tot gevorderde kweker. Korte zinnen en uitgelegd jargon houden het leesbaar vanaf een jaar of twaalf.
Waarom er een Nederlands handboek voor medaka kwam
Wie medaka wil houden, zoekt zijn informatie nu bij elkaar op forums, in buitenlandse bronnen en in advies dat elkaar tegenspreekt. Een deel is bedoeld voor een ander klimaat, een deel voor een andere vis. Dat is lastig als je gewoon wilt weten wat je met je eigen bak, kuip of vijver moet doen.
Achter het boek staan dertig jaar aquariumvissen; vandaag houdt de auteur alleen nog rijstvis: medaka. Wat in het boek staat komt uit die jaren aan het water. Daaruit komen de antwoorden op vragen die een houder echt tegenkomt: wat koop ik, wat zet ik neer, wat voer ik, wanneer grijp ik in en wanneer laat ik de vis met rust.
Er is ook een stukje achtergrond. Temminck en Schlegel beschreven de vis in 1846 in de Fauna Japonica, en in Japan wordt hij al eeuwen gehouden. Wat in de winkel zwemt is een kweekvorm die niet in de natuur thuishoort. Sinds 2012 kennen onderzoekers zelfs twee soorten, een zuidelijke en een noordelijke. Dat verklaart veel over hoe de vis zich in jouw water gedraagt, en het boek legt dat uit zonder er een geschiedenisles van te maken.
Wat er in het medaka boek staat, deel voor deel
Negen hoofdstukken in vier delen, een woordenlijst en een slot: de opbouw volgt de weg van een houder, van de basis via voer en voortplanting naar de namen en ten slotte het jaar rond.
| Deel | Hoofdstukken | Waar het over gaat |
|---|---|---|
| I, De basis | 1. Medaka begrijpen, 2. Geschiedenis: van rijstveld tot raszuiver, 3. Aanschaf en de eerste maand, 4. Huisvesting, water, bodem en planten | De vis, zijn herkomst, de start en de inrichting van je water |
| II, Voer en voortplanting | 5. Voeding en groei, 6. Kweken | Wat je voert en hoe je eieren en jongbroed groot brengt |
| III, Namen en kwaliteit | 7. Variëteiten en namen | De atlas en het lezen van een naam |
| IV, Het jaar rond | 8. Ziekten, signalen en preventie, 9. Wintermaanden en seizoensbeheer | Gezondheid en overwinteren |
In het voerhoofdstuk komen de drie voersoorten van de kwekerij langs: Baby Meal, Grow Up Meal en Adult Meal. Het boek legt uit waarom drijvend voer de regel is. Een geëxtrudeerde korrel houdt lucht vast en blijft drijven, en een korrel die na enkele minuten alsnog zakt is een signaal. Groen water komt in dat hoofdstuk terug als eerste voedsel voor jongbroed.
Voor de bodem kiest het huisvestingshoofdstuk een vaste opbouw: een derde aarde onder en twee derde gewassen speelzand erboven, in diktes van 9, 12 en 15 cm.
De atlas van dertig variëteiten en hoe je een naam leest
Medaka hebben namen die op het eerste gezicht onleesbaar zijn. In het medaka boek staat een atlas van dertig variëteiten. Elk portret geeft de Japanse naam, de leesvorm en één regel over wat de variëteit kenmerkt. Je ziet dus snel wat je voor je hebt, en je weet hoe je de naam uitspreekt.
Ook de opbouw van zo’n naam komt aan bod: eerst kleur of patroon, dan schubtype, dan glans, dan vin of lijf. Met die volgorde kun je een naam parseren die het boek zelf niet noemt. Zie je een nieuwe naam op een verkoopsite of in een Japanse catalogus, dan kun je hem in stukken knippen en weet je wat er ongeveer wordt bedoeld.
Dat helpt bij het kopen en bij het beoordelen van wat je koopt. Een naam die niet in de volgorde past, of een omschrijving die niet bij de vis klopt, is een reden om door te vragen. De geschiedenis, van rijstveld tot raszuiver, geeft daar de achtergrond bij: waarom kwaliteit bij medaka draait om raszuiverheid en niet alleen om kleur.
Wat het boek je oplevert voor je eigen water en seizoen
Wat je eruit haalt, zijn dingen die je zelf kunt toepassen. Een paar voorbeelden die in het boek terugkomen:
- Een vuistregel voor de broedduur, zodat je weet wanneer je eieren kunt verwachten.
- Een snelzoektabel in het ziektehoofdstuk, van beeld naar waarschijnlijke oorzaak naar eerste actie.
- Het signaal van een korrel die zakt, als aanwijzing dat het voer niet bij je vissen past.
- Welke vissen de winter in gaan, kies je met de winterselectie in het najaar, niet op goed geluk.
De vuistregel voor de broedduur is dat de temperatuur in graden Celsius maal de broedduur in dagen ongeveer 250 is. Bij 25 °C komen eieren na ongeveer tien dagen uit, bij 20 °C na ongeveer twaalf en een half. Wie medaka kweken wil, vindt in hetzelfde hoofdstuk ook hoeveel mannetjes en vrouwtjes je bij elkaar zet en hoe je eieren en ouders uit elkaar houdt.

Elke ziekte krijgt in het ziektehoofdstuk dezelfde drie vragen:
- Wat is het?
- Waaraan zie je het?
- Hoe voorkom en los je het op?
Middelen en doseringen staan er bewust niet in. Je leest wat je zelf doet met water, warmte, zuurstof en isolatie. Daarna loopt het winterhoofdstuk het seizoen af: najaar, net, slib, vorst en ijs, wat je doet als een vis binnen moet, en het voorjaar.
De eerste druk ligt er, en wat er nog komt
Met deze eerste druk heeft de kwekerij iets in handen dat verder gaat dan een webshop met vissen en voer. Dit medaka boek is geen naslagwerk voor in de kast; het is een boek om mee aan het water te staan. Je slaat het open bij de kuip, bij de vijver of naast het aquarium, leest een hoofdstuk, en gaat weer verder met je vissen.
Een editie in andere talen staat op het programma. Ook een e-book en een editie voor Amazon zijn in voorbereiding. Dat is een vooruitblik, geen belofte met een datum. Zodra er nieuws is, komt het op deze site.
De paperback kost 27,95 euro en is te bestellen via de webshop. Liever via een boekhandel van de drukker? Dan vind je het boek ook in de boekwinkel van Lulu. Elk exemplaar wordt na de bestelling gedrukt, dus reken op een levertijd van een paar weken.
Verder lezen
- Wat zijn Medaka rijstvissen?
- Medaka kweken: van ei tot volwassen rijstvisje
- Winterselectie bij medaka: wie blijft, wie gaat
- 5 redenen waarom groen water goed is voor je jongbroed
Veelgestelde vragen over het medaka boek (FAQ)
Waar kan ik het medaka boek kopen?
In de eigen webshop op medaka.nl. Wie liever een boekhandel van de drukker gebruikt, vindt het boek ook in de boekwinkel van Lulu.
Hoe lang doet de levering erover?
Na je bestelling wordt het boek gedrukt (print-on-demand) en als apart pakket verzonden. In Nederland is de verwachting 15 tot 18 werkdagen, dus ongeveer twee tot drie weken. Bestel je het boek samen met andere artikelen uit de webshop, dan komt het boek dus apart aan.
Is er ook een e-book?
Nog niet. Een e-book en een editie voor Amazon zijn in voorbereiding, maar er is geen datum bekend. Voorlopig bestaat het boek als paperback van 157 pagina’s in kleur.
Voor wie is het boek bedoeld?
Voor iedereen die medaka houdt of wil gaan houden, in een kuip, een aquarium of een tuinvijver. Vanaf de basis loopt het boek door naar kweken, namen en overwinteren, dus beginners en gevorderden vinden er iets in. Korte zinnen en uitgelegd jargon houden het leesbaar vanaf een jaar of twaalf.
Staat er ook een behandeling of middel in tegen ziekten?
Nee. In het ziektehoofdstuk staan bewust geen middelen en geen doseringen. Per ziekte lees je wat het is, waaraan je het ziet en hoe je het voorkomt en oplost, met water, warmte, zuurstof en isolatie als gereedschap. Een snelzoektabel helpt je van wat je ziet naar de waarschijnlijke oorzaak en de eerste actie.
Ontvang 10% korting op je eerste bestelling wanneer je je inschrijft voor onze nieuwsbrief.





