Gratis verzending vanaf 30 euro binnen Nederland!
Winterselectie bij medaka: rijstvisjes in een ondiepe witte bak, van bovenaf beoordeeld op rugvorm

Winterselectie bij medaka: wie blijft, wie gaat

De eerste koude nachten kondigen zich aan en dan komt de vraag die elke herfst terugkeert: welke vissen mogen de winter in? Winterselectie bij medaka is geen keuring om het keuren: het is de vraag welke vis er in maart nog is. Gaat een kuip te vol de kou in, dan verlies je precies de vissen die je wilde houden.

De keuze leunt op drie dingen: de rug, de conditie en de kweeklijn waar de vis uit komt. Grootte helpt, maar is nooit het eerste argument. Hieronder staat hoe je die volgorde aanhoudt, hoeveel vis er per liter overblijft en wat je binnen haalt als de vorst komt.

Waarom niet elke medaka de winter doorkomt

Medaka’s zijn taai. De Japanse rijstvis, in 1846 beschreven door Temminck en Schlegel, zwemt volgens Wikipedia weg met water van 0 tot 42 °C en zit het liefst tussen 15 en 28 °C. Dat getal gaat over overleven, niet over reserve. Een vis die de zomer dun en gestrest doorkwam, gaat de kou in zonder marge.

Koud water houdt zuurstof beter vast, dat is het goede nieuws. Het slechte nieuws is dat de bacteriën in je filter en op je bodem bij 4 °C bijna stil liggen. Afval wordt dan niet afgebroken maar opgeslagen, en elke vis draagt daar zijn deel aan bij.

Wat je in de praktijk ziet: de klap valt vaak niet in januari maar in maart, als het water opwarmt en de zwakke exemplaren als eerste bezwijken aan iets dat al maanden sluimerde. Selecteren in oktober is dus ook een maatregel voor het voorjaar.

Winterselectie bij medaka: rug, kleur en maat

Winterselectie bij medaka begint bij de rug en eindigt bij de maat, in die volgorde. De rug vertelt je of het skelet goed is aangelegd, de kleur of de lijn iets toevoegt, en de maat hoeveel reserve er nog is. Wie de volgorde omdraait, houdt de grootste vis en gooit de beste weg.

Acht medaka van boven af in een witte sorteerbak
  • Rugvorm. Recht van bovenaf, geen knik, geen bult, geen zijwaartse bocht. Dit weegt het zwaarst, want een kromme rug is niet te corrigeren en erft vaak door.
  • Kleur. Diep en egaal, niet vaal of vlekkerig. Bij glitter- en albinolijnen kijk je naar de dekking over de hele flank, niet naar één felle vlek.
  • Maat. Binnen dezelfde leeftijdsgroep de grotere vissen, want die hebben meer vetreserve. Seriously Fish noemt 36 mm als maximum, dus het verschil zit in millimeters.

De kweeklijn is je vierde, stille criterium. Komt een vis uit een nest waarin elke ronde weer kromme ruggen zaten, dan is één mooi exemplaar geen reden om die lijn te verdedigen. Je houdt geen vis omdat hij toevallig goed uitpakte, je houdt hem omdat zijn broers en zussen dat ook deden.

Hoeveel vis mag de winter in: liters per vis

Winterselectie bij medaka begint bij liters, niet bij gevoel. De regel die hier werkt: één vis per 2 tot 3 liter water op het moment dat de kuip de winter in gaat. In de zomer mag het drukker zijn, omdat het water warmer is en het filter sneller werkt. Zak in oktober terug, niet in december.

SeizoenLiter per visWaarom
Zomer1Warm water, actief filter, vissen groeien
Oktober1,5 tot 2Metabolisme zakt, filterbacteriën worden trager
Winter2 tot 3Nauwelijks voer, weinig zuurstof onder het ijs

Reken eerst je liters uit: lengte maal breedte maal diepte in centimeters, gedeeld door 1000. Een kuip van 100 bij 60 bij 40 cm is dus 240 liter, en dat betekent bij 2,5 liter per vis ongeveer 96 vissen. Die 96 is een plafond, geen doel.

Tel alleen water dat echt diep is. Een rand van 10 cm telt niet mee, en een bak die tot de rand vol regenwater staat is geen winterbak. Laat je niet leiden door wat er in juli in paste.

Conditie boven grootte: waar je echt naar kijkt

Conditie zie je aan vier dingen: de buiklijn, de kieuwdeksels, de vinnen en de reactie op voer. Een vis die achter de kop hol is, heeft geen vet meer over. Eén keer goed kijken in een witte bak met helder water zegt meer dan een half uur turen naar een donkere kuip.

Zet de vis apart in een doorzichtige bak en kijk van boven én opzij. Let op schubben die los staan, witte stipjes op de vinnen, rode randen aan de kieuwen en een vis die scheef blijft hangen. Dat zijn geen winterkandidaten, ook niet als ze verder mooi zijn.

Scoor met drie woorden: houden, twijfelen, weg. Alles wat je tijdens het kijken moet verdedigen, is een twijfelgeval, en dat gaat naar de bak binnen of naar de opruimkuip. Zo blijft de beslissing snel en eerlijk.

Binnen of buiten: wat de kuip in gaat en wat niet

Winterselectie bij medaka is niet hetzelfde als de mooiste vissen uitzoeken. De indeling die het minst discussie oplevert, werkt met drie stapels.

  • Blijft buiten: volle, rechte vissen uit de lijn die je dit jaar vooruit hielp, in een kuip met de juiste dichtheid en een paar bossen zuurstofplanten.
  • Gaat naar binnen: de beste jonge vissen die je wilt laten doorgroeien, plus de twijfelgevallen die je wilt observeren zonder dat ze de groep raken.
  • Gaat eruit: kromme ruggen, zichtbaar zieke vissen en exemplaren die niets toevoegen aan een lijn die je al hebt.

Binnen hoeft het niet warm. Een koele kamer van 15 tot 18 °C, een tl of led van 8 uur per dag en een sponsfilter zonder sterke stroming zijn genoeg; Seriously Fish noemt 16 tot 22 °C als comfortzone. Voer in de winter twee keer per week, en alleen wat in een paar minuten op is.

De selectiedag zelf: vangen, scoren, beslissen

Prikt de verwachting voor je regio richting nachtvorst, dan is het tijd. Het KNMI geeft per regio de verwachting; in het binnenland komt de eerste vorst meestal eerder dan aan de kust. Reken twee tot drie weken voor die eerste vorst als je laatste moment; in het najaar van 2026 komt dat meestal neer op de tweede helft van oktober.

Tafel met sorteerbakken en een schepnet op een herfstdag

Op de selectiedag zelf is winterselectie bij medaka vooral logistiek. Werk in kleine porties, want honderd vissen in één keer beoordelen levert fouten op. Vang 15 tot 20 vissen, bekijk ze, noteer je oordeel en zet ze terug of apart.

  1. Zet twee of drie opvangbakken klaar: één voor blijven, één voor twijfel, één voor weg.
  2. Vang in porties van 15 tot 20 vissen en houd ze in schoon water van dezelfde temperatuur.
  3. Beoordeel elke vis eerst van bovenaf op de rug, dan opzij op buiklijn en vinnen.
  4. Noteer het aantal per bak en tel na of je onder je plafond blijft.
  5. Herhaal de twijfelbak één keer, met frisse ogen.
  6. Zet de definitieve groep in de winterkuip en dek die niet meteen helemaal af.

Gebruik een klein notitieboekje of je telefoon, met streepjes per bak. Achteraf weet niemand meer hoeveel vissen er in de twijfelbak zaten, en dat is precies de bak die je wilt kunnen verantwoorden.

Wat je met afgevoerde vissen doet zonder spijt

Wat je niet houdt, hoeft niet dood. De meeste kwekers in Nederland geven overtollige vissen weg via een club, een beurs of een buurman met een grotere vijver. Wees daar eerlijk over de reden: een vis met een kromme rug is een huisdier, geen kweekmateriaal, en dat mag de nieuwe eigenaar weten.

Zieke vissen gaan nooit bij andere vissen in. Houd ze apart, kijk wat er gebeurt en ruim op als het niet beter wordt. Voor een vis met een ernstige afwijking die niet meer fatsoenlijk zwemt, is inslapen de humane keuze; doe dat rustig en nooit in de vijver.

Sommigen houden een aparte kuip voor de vissen die niet meedoen. Dat mag, zolang je ze daar niet vergeet: ook die dieren hebben water, schaduw en af en toe voer nodig. Een opruimkuip is geen oplossing, het is uitstel met een datum eraan.

Een kleinere groep met betere vissen wint

Wat de winter van 2026 ook brengt: een kleinere groep met betere vissen wint bijna altijd van een volle kuip met twijfel. Je houdt de lijn scherp, je houdt je water schoon en je houdt in maart vissen over die je in oktober bewust hebt uitgekozen. De rekensom is simpel: minder vissen, meer zuurstof per vis, minder afval per liter.

Winterselectie bij medaka kost je een middag en een paar emmers. Het levert een voorjaar op waarin je niet hoeft te raden welke vis er ineens weg is, en waarin de eerste eieren van een lijn komen die je zelf hebt uitgekozen. Da’s het hele punt.

Verder lezen

FAQ: vragen over de winterselectie van medaka

Wanneer begin je met de winterselectie?

Winterselectie bij medaka begint twee tot drie weken voor de eerste nachtvorst die je in je regio verwacht. In Nederland is dat meestal de tweede helft van oktober, aan de kust later dan in het binnenland. Wacht niet tot het water onder de 5 °C zakt, want dan is de vis al in rust en pak je hem onnodig op.

Mag een vis met een lichte rugafwijking blijven?

Alleen als je ruimte over hebt en hem apart houdt. Een lichte knik wordt in koud water niet beter, en de aanleg erft vaak door. Heb je de keuze, dan gaat de vis met de rechte rug voor.

Hoeveel liter water heb ik echt?

Meet lengte, breedte en diepte in centimeters, vermenigvuldig en deel door 1000. Reken geen water mee dat maar 10 cm diep is, want daar zwemt in de winter niets. Met 2 tot 3 liter per vis weet je je plafond.

Kunnen medaka’s binnen overwinteren zonder verwarming?

Ja, een koele kamer van 15 tot 18 °C is genoeg. Ze hoeven niet warm te staan; ze hebben rust, licht en schoon water nodig. Zet de bak niet op een plek waar de temperatuur per dag meer dan een paar graden schommelt.

Ontvang 10% korting op je eerste bestelling wanneer je je inschrijft voor onze nieuwsbrief.

Schrijf een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Search for products (0)

Back to Top
Product has been added to your cart